https://rc.isu.ac.ir/ دین و ارتباطات (نامه صادق) fa daily 1 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 https://rc.isu.ac.ir/article_77805.html توجه به ابعاد و شاخصه های تمدن ها در مکاتب مختلف، عاملی در جهت الگو پذیری حکیمانه و بسط افق اندیشه ورزی و نیز ارتقای انتخاب برترین و ماندگارترین ساختار تمدنی ایجاد نموده که در پرتو آن با طریقی روشنگرانه تمسک به آن نوع از رویکرد تمدنی را پدید می آورد. در این راستا ، تمدن نوین اسلامی در دوره کوتاه مدت خلافت سیاسی و زعامت مسلمین از سوی امیر مؤمنان ( علیه السلام ) در گفتمان علوی در جهت پدیدار شدن حقیقت خردورزی فراهم گردید. پژوهش حاضر ، با تمرکز بر 50 مقاله پژوهشی داخلی و در ذیل استفاده از دو روش تحقیق فراتحلیل و تحلیل مضمون به بازشناسی مؤلفه های تمدن ساز در پرتو سیره رفتاری و گفتاری امیر مؤمنان در تحقق تمدن اسلامی پرداخته است. مضامینی فراگیر همچون عقلانیت ، عدالت و پیشرفت که از اهم مؤلفه های هویت ساز تمدن علوی می باشد در راستای مقوله بندی مضامین پایه برگرفته از نتای . ج مقالات صورت بندی و استخراج شده اند. درصد بندی و آمار مقالات مذکور در راستای توجه به مرتبه تحصیلی پژوهشگر یا پژوهشگران، جنسیت ، روش تحقیق و... در راستای بهرهمندی از روش فراتحلیل بخشی دیگر از این پژوهش است که بدان پرداخته شد. https://rc.isu.ac.ir/article_77834.html حجاب و پوشش را می­توان یکی از مهم­ترین مؤلفه­های هویتی و فرهنگی، ایران اسلامی دانست، مؤلفه­ای که خواسته و ناخواسته به عنصری پایه­ای در جامعه­سازی تبدیل‌شده و هویت ایرانی ـ اسلامی اصیل به آن گره خورده است. پیچیدگی موضوع و حساسیت نظری و اجرایی آن سبب شده است که همواره به‌عنوان امری چالشی در فضای سیاست‌گذاری محسوب گردد. در پژوهش حاضر که با رویکردی آینده­پژوهانه ـ سیاست‌گذارانه و با استفاده از روش میک­مک تعریف شده است، پس از أخذ مصاحبه­های عمیق، 60 پیشران تعریف شده و پس از بررسی‌های لازم به 19 مورد تقلیل یافتند. در نرم‌افزار میک‌مک که به تحلیل و بررسی روابط متقبل این پیشران‌ها پرداخت متغیرهایی مانند رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، ارزش‌های غربی و بازنمایی رسانه‌ای برخورد با بی‌حجاب‌ها به‌عنوان متغیرهای کلیدی و تأثیرگذار شناسایی شدند که نقش اساسی در جهت‌دهی کل سیستم ایفا می‌کنند. همچنین، متغیرهایی نظیر اجرای قانون حجاب و رواداری میان موافقان و مخالفان حجاب به‌عنوان متغیرهای وابسته شناسایی شدند. متغیرهای واسطه‌ای مانند نظارت اجتماعی و امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر نیز به‌عنوان پل ارتباطی بین متغیرهای تأثیرگذار و وابسته، نقش مهمی در پویایی سیستم ایفا می‌کنند. نتایج تحلیل پژوهش حاکی از ناپایداری وضعیت داشته و نشان می­دهد که تعداد قابل‌توجهی از متغیرها وضعیتی دووجهی را تجربه می­کنند. بر اساس یافته­های پژوهش و به‌عنوان توصیه سیاستی می­توان به مواردی نظیر تقویت مدیریت رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، برنامه‌ریزی برای کاهش نفوذ ارزش‌های غربی، بازنگری در شیوه‌های اجرای قانون حجاب، ارتقای نظارت اجتماعی و تقویت امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر، ایجاد الگوهای مناسب در خانواده و آموزش‌وپرورش، استفاده از فناوری‌های نوین برای ترویج فرهنگ حجاب، کاهش تنش‌های اجتماعی از طریق ترویج رواداری و ترویج الگوهای فرهنگی و پوشش متناسب اشاره کرد. https://rc.isu.ac.ir/article_77881.html در سال‌های اخیر، بازی‌های رایانه‌ای به‌عنوان رسانه‌هایی اثرگذار در بازنمایی فرهنگی و شکل‌دهی به نگرش مخاطبان، جایگاه ویژه‌ای یافته‌اند. یکی از ابعاد مهم این بازنمایی‌ها، تصویرسازی از دین و هویت‌های مذهبی در بستر روایت‌های دیجیتال است. مسئله اصلی پژوهش حاضر، بررسی سازوکارهای بازنمایی اسلام‌هراسانه در بازی اساسین‌کرید میراژ است؛ اینکه چگونه این بازی با بهره‌گیری از روایت تاریخی، نمادهای اسلامی و فضاهای فرهنگی، به بازتولید تصویری تحریف‌شده از اسلام و مسلمانان می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل مؤلفه‌های معنایی، تماتیک و نشانه‌شناختی در بازی مذکور و ارائه راهکارهایی راهبردی برای مواجهه فرهنگی با چنین بازنمایی‌هایی در جوامع اسلامی است. پژوهش از نظر رویکرد، کیفی و تفسیری است و با تلفیق روش تحلیل تماتیک با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی انجام شده است. داده‌ها از طریق نمونه‌گیری هدفمند و نظری از صحنه‌ها، دیالوگ‌ها و عناصر روایی و گرافیکی بازی استخراج شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که بازی با دو راهبرد اصلی، یعنی تحریف در بینش مخاطب و تحریک انگیزشی و عاطفی، مفاهیمی همچون جهاد، عدالت، عبادت و شهادت را در بستری خشونت‌آمیز و فرقه‌گرایانه بازتعریف می‌کند. همچنین با ترکیب نمادهای اسلامی با صحنه‌های تهدید و ترور، احساس ترس و بی‌اعتمادی نسبت به اسلام را در ناخودآگاه مخاطب تقویت می‌سازد. در پایان، راهکارهایی چون ارتقاء سواد رسانه‌ای انتقادی، تولید محتوای بومی و تقویت هم‌افزایی فرهنگی برای مقابله با گفتمان اسلام‌هراسی رسانه‌ای ارائه شده است. https://rc.isu.ac.ir/article_77681.html بسم الله الرحمن الرحیم چگیده: تطور هنر تصویرگری دینی در فرهنگ وتمدنهای باستانی و ادیان الهی: مطالعه ای تطبیقی این مقاله به بررسی تطور هنر تصویرگری دینی در تمدن‌های مختلف تاریخی می‌پردازد. از نقوش غارها به عنوان نخستین تلاش‌های بشر برای به تصویر کشیدن نیروهای ماورایی و جادویی و غلبه بر دنیای پیرامون آغاز شده و سپس به بررسی هنر در جهان باستان می‌پردازد. در ادامه، ظهور ادیان الهی زرتشتی، یهودی، مسیحی و اسلام و تاثیر آن‌ها بر هنر تصویرگری دینی مورد بررسی قرار می‌گیرد. داده‌ها از طریق روش‌های کتابخانه‌ای (پژوهش‌ها، مقالات و اسناد) جمع‌آوری و برای تجزیه و تحلیل آنها نیز روش تطبیقی - تحلیلی به کار گرفته شده است. مقاله به تطبیق و مقایسه رویکردهای مختلف در این زمینه می‌پردازد. هنر ایران، چه قبل و چه بعد از اسلام، جایگاه ویژه‌ای در این بررسی دارد و نگارگری و نقاشی ایرانی به عنوان نمونه‌های برجسته هنر دینی مورد تحلیل قرار می‌گیرنددر نهایت، مقاله بر جایگاه ویژه تصویر و هنر در اسلام و دیدگاه‌های معنوی هنر اسلامی تأکید می‌کند و سعی دارد تا فهمی جامع از نقش هنر در بیان و انتقال مفاهیم دینی در طول تاریخ ارائه دهد. واژگان کلیدی: تصویرگری دینی، هنرهای باستان، ادیان الهی محمد ایرانمنش . https://rc.isu.ac.ir/article_77859.html مجموعه‌های تاریخی، به‌عنوان رسانه‌ای تأثیرگذار در بازآفرینی گذشته، نقشی محوری در شکل‌دهی به ادراک عمومی از تاریخ و هویت فرهنگی ایفا می‌کنند. مجموعه «معاویه»، پخش‌شده در رمضان ۱۴۰۴ (مارس ۲۰۲۵) از شبکه MBC، با تمرکز بر زندگی معاویه بن ابی‌سفیان، خلیفه اموی و شخصیتی مناقشه‌برانگیز در تاریخ اسلام، بازنمایی متفاوتی از وی ارائه می‌دهد که با روایت‌های سنتی مغایرت دارد. این پژوهش با بهره‌گیری از چهارچوب روایت‌شناسی ژرار ژنت، به تحلیل ساختار روایی این مجموعه می‌پردازد تا آشکار سازد چگونه فنون روایی در بازسازی تصویر معاویه و رویدادهای صدر اسلام به‌کار رفته‌اند. یافته‌های پژوهش حکایت از این دارد که مجموعه با بهره‌گیری از روش‌های گذشته‌نگری و آینده‌نگری، سعی در ایجاد پیوستگی بین گذشته، حال و آینده دارد، شمن اینکه مجموعه از دیرش یا نحوه مدیریت زمان در روایت، به‌طور فعالانه استفاده می‌کند. همچنین، در این مجموعه درنگ برای توصیف احساسات و تأملات شخصیت‌ها و ایجاد یک ریتم روایی خاص با مضمون بازسازی چهره معاویه، استفاده شده و ابزار بسامد نیز به ایجاد یک تصویر ذهنی خاص از رویداد قتل عثمان کمک کرده و به معاویه فرصت می‌دهد تا اقدامات بعدی خود را توجیه کند. درمقابل، استفاده از روش چندسویه / تکراری برای نمایش مبارزه با خوارج، این امکان را به مجموعه می‌دهد تا معاویه را به‌عنوان یک مدافع ثابت‌قدم در برابر تهدیدات داخلی معرفی کند، بدون اینکه نیازی به ورود به جزئیات پیچیده و هرزگاهی متناقض تاریخی باشد. بر‌این‌اساس، مجموعه «معاویه» نه‌تنها یک روایت تاریخی نیست بلکه یک «روایت‌سازی تاریخی» است که با استفاده از روش‌های مختلف داستانی، به‌دنبال ارائه یک تفسیر خاص از تاریخ و شخصیت‌های آن است. https://rc.isu.ac.ir/article_77917.html این پژوهش با هدف بررسی آینده تبلیغ دینی در ایران و شناسایی پیشران‌ها و راهبردهای اثربخش در عصر تحولات دیجیتال انجام شده است. مسئله اساسی پژوهش، چالش‌هایی نظیر گسترش فناوری‌های اطلاعاتی، دیجیتال‌سازی، تغییر سبک زندگی نسل‌های جدید، کاهش اعتماد به مراجع سنتی و ظهور بازیگران جدید در فضای دیجیتال است که عملکرد تبلیغ دینی را تحت تأثیر قرار داده‌اند. با بهره‌گیری از روش تحلیل روند و مطالعه اسنادی، این پژوهش تلاش کرده است روندهای کلان و پیشران‌های کلیدی، نظیر جهانی‌شدن، فردگرایی، عدالت رسانه‌ای و تغییر نقش مبلغان دینی را شناسایی و تحلیل کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که تحول در فناوری‌های ارتباطی، تغییر در سبک‌های دینداری و بازتعریف معنویت، نه‌تنها فرصت‌هایی برای نوآوری در تبلیغ دینی ایجاد کرده‌اند بلکه چالش‌هایی همچون افزایش شبهات دینی، تضعیف مرجعیت سنتی و شکاف نسلی میان مبلغان و مخاطبان جدید را برجسته نموده‌اند. این پژوهش بر ضرورت ایجاد راهبردهای داده‌محور، استفاده از فناوری‌های نوین، تولید محتوای تعاملی و پاسخگو، تقویت عدالت رسانه‌ای، و بازسازی نقش مبلغان دینی تأکید دارد و نقشه راهی برای سیاست‌گذاران و مدیران دینی فراهم می‌آورد تا با رویکردی آینده‌نگر، تحولات اجتماعی و فناورانه را مدیریت کرده و اثربخشی تبلیغ دین را در مواجهه با تغییرات محیطی افزایش دهند. این مطالعه، بازبینی سیاست‌های تبلیغ دینی و توسعه الگو‌هایی تطبیقی و نوآورانه را به‌عنوان مسیر دستیابی به پویایی و تاب‌آوری نظام تبلیغ دین پیشنهاد می‌کند. https://rc.isu.ac.ir/article_77688.html اگرچه رسانه‌های اجتماعی به بخش جدایی ناپذیری از زندگی بشر امروز بدل شده، اما این سؤال جدی مطرح است که این پدیدة فراگیر، از حیث فرهنگی خنثی است یا جهت‌دار؟ پاسخ به این سؤال از آن جهت اهمیت دارد که رسانه‌های اجتماعی داخلی، از حیث معماری و منطق طراحی اقتباسی بوده و طبیعی است که در فرض سویگی فرهنگی نمونه‌های خارجی، در حال بازتولید نظام ارزشی غرب است. مسئلة این مقاله آنست منظرگاه اندیشمندان غربی به فرهنگ‌سویگی رسانه‌های اجتماعی را مورد کنکاش قرار دهد و در همین راستا این پرسش مطرح است که رسانه های اجتماعی موجود از منظر اندیشمندان غربی چه سویه های فرهنگی آسیب زایی دارند و چگونه صورت‌بندی می‌شوند؟برای پاسخ به این پرسش، رهیافت روشی فراترکیب در دستور کار قرار گرفته است و با استفاده از روش جمع آوری متن کاوی و انتخاب هدفمند متون علمی و باهره‌مندی از روش تحلیل داده بنیاد به مقولۀ محوری: «ارزشها، هنجارها و نیازهای خودمحورانه» به عنوان اصلی ترین سویۀ فرهنگی و ارزشی رسیده است. در این راستا «مبنای نئولیبرالیستی» و «امپریالیسم» به عنوان مهمترین شرایط علی این مقولۀ محوری یافت شده و همچنین اهم شرایط زمینه‌«جنگ ترکیبی» و «اَبَر دستگاه تجارتی امنیتی نظارت» و اهم شرایط مداخله گر «نا آگاهی کاربران» و «اسطورۀ اجتناب ناپذیری» بوده است. کنش واکنش متقابل مابین کاربران و ساز و کار رسانه های اجتماعی با مقوله های مهمی چون «حکمرانی الگوریتمی»، «روشهای انحراف اذهان» و «استثمار مجازی» از متون مورد مطالعه استخراج شده است. و در نهایت پیامدهایی چون «نابودی مشارکت مدنی»، «جمع های متکثر»، «آسیب های روحی» و «هزینۀ محبوبیت» بدست آمده است. https://rc.isu.ac.ir/article_77963.html آیین اربعین حسینی در سال‌های اخیر به پدیده‌ای فراتر از مناسک دینی و شیعی تبدیل شده و در سطح منطقه‌ای و جهانی گسترش وسیعی یافته است. این مراسم به‌مثابه ابررخداد اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و رسانه‌ای، موضوع توجه و تحلیل نهادهای خبری مختلف بوده است. بررسی و شناخت شیوه بازنمایی این رویداد در رسانه‌های گوناگون، حائز اهمیت است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف و ون‌دایک انجام شده است. مبانی نظری آن بر بررسی ساختارهای زبانی، راهبرد‌های گفتمانی و ایدئولوژی‌های حاکم بر متون خبری و تحلیلی رسانه‌ها در خصوص اربعین می‌پردازد و در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین در تحلیل گفتمان و بهره‌گیری از نظریات هال و گرامشی استوار است. یافته‌ها حاکی از آن است که پوشش خبری اربعین در رسانه‌ها، بیش از آنکه بازتاب نزدیک به واقعیت باشد، یک بازنمایی گفتمانی فعال است که در پی تأثیرگذاری بر افکار عمومی و شکل‌دهی به برداشت مخاطبان است. درنهایت چهارگفتمان رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور با رویکردی منفی و مناقشه‌آمیز ، رسانه‌های جریان اصلی با رویکردی معتدل و بی‌طرفی نسبی، رسانه‌های عربی با رویکردی مستقل و بعضاً به شکل رقابت منطقه‌ای و رسانه‌های همسو با رویکردی معنوی، حماسی و وحدت‌بخش بازشناسی شده و کوشیده شده است با تحلیل متنی و گفتمانی، لایه‌های پنهان این گفتمان‌ها واکاوی و نقد شود. https://rc.isu.ac.ir/article_77992.html پژوهش حاضر با هدف اصلی شناسایی الگوهای استفاده و رضامندی زنان ایرانی از مجموعه‌های نمایشی در قیاس میان دو بستر رسانه‌ای اصلی، یعنی تلویزیون و شبکه نمایش خانگی، و با هدف محوری بررسی نقش و همبستگی این الگوها با متغیر نگرش دینی مخاطبان تدوین شده است. اهمیت این موضوع در نفوذ فرهنگی فزاینده محتوای نمایشی در جامعه و نقش آن در تعامل یا تعارض با ارزش‌ها و باورهای دینی ریشه دارد. این پژوهش از نوع کاربردی است و با رویکرد پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش را زنان ایرانی بالای ۱۲ سال تشکیل می‌دادند که از میان آن‌ها نمونه‌ای به حجم ۳۸۴ نفر به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه محقق‌ساخته جمع‌آوری و با نرم‌افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که میزان استفاده از مجموعه‌ها در میان زنان به‌طور کلی بالاست؛ اما نگرش دینی نه‌تنها یک متغیر زمینه‌ای بلکه عامل مهمی در جهت‌دهی به انتخاب و میزان رضایتمندی مخاطبان زن است. یافته‌ها به‌وضوح حاکی از وجود یک شکاف رضایتمندی معنادار میان دو بستر رسانه‌ای بود؛ به‌طوری‌که زنان با سطح دینداری بالاتر، مجموعه‌های تلویزیون را به‌دلیل تأکید بیش‌تر بر ارزش‌های خانواده‌محور و اخلاقی، مشروع‌تر و مطلوب‌تر دانسته و ترجیح می‌دهند. درمقابل، زنان جوان‌تر، تحصیل‌کرده‌تر و با نگرش دینی ضعیف‌تر، رضایت بیش‌تری را در محتوای شبکه نمایش خانگی جستجو می‌کنند که بر مضامینی نظیر فردگرایی، آزادی محتوایی و بازتعریف هویت زنانه مستقل تأکید دارد. این نتایج درنهایت نشان‌دهنده آن است که رقابت میان تلویزیون و نمایش خانگی، بازتاب‌دهنده تنش‌های فرهنگی و ارزشی در میان زنان ایرانی بوده و نگرش دینی نقش پالایش فرهنگی فعال را در مصرف رسانه‌ای ایفا می‌کند. https://rc.isu.ac.ir/article_77924.html این پژوهش با هدف بررسی رابطه مؤثر بین باور دینی و امنیت در سطوح اقتصادی، اخلاقی و قضایی (به‌عنوان بعدی نوین) انجام شده است. برای این‌منظور از روش پیمایش و توزیع ۳۸۰ پرسشنامه بر اساس فرمول کوکران و روش خوشه‌ای چند مرحله‌ای تصادفی استفاده شد. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که باور دینی به‌عنوان متغیری کل، تنها ۲۴ درصد از متغیر مکنون امنیت را توان سنجش دارد. به‌طورکلی، اثر معنادار باور دینی بر امنیت کل با تخمین ۰.۴۹۳ (P<0.001) تأثیر مثبت و قوی این متغیر را تأیید می‌کند. در این راستا، امنیت قضایی با اثر ۰.۵۰۷، امنیت اخلاقی با تأثیر قوی ۰.۶۲۳ (P<0.001) و امنیت اقتصادی نیز با تأثیر معنادار ۰.۲۰۱ (P=0.047) رابطه مستقیمی با امنیت کل دارند. همچنین بررسی تأثیرات مستقیم باور دینی نشان داد که این متغیر تأثیر ملموسی بر امنیت دارد با برآورد ۰.۲۱۱ و (C.R.=3.796) که نمایانگر ارتباط مثبت و قوی است. تأثیر امنیت قضایی به‌عنوان متغیر مرجع ۱.۰۰۰ شناخته شده و تأثیر مستقیم امنیت اخلاقی (۱.۳۱۶) بالاتر از امنیت اقتصادی (۰.۳۹۱) است. در تأثیرات غیرمستقیم، رابطه بین امنیت و زیرمجموعه‌های آن شامل امنیت اقتصادی (۰.۲۹۰)، امنیت اخلاقی (۰.۳۲۴) و امنیت قضایی (۰.۲۹۳) نیز معنادار است. در مجموع، یافته‌ها نشان‌دهنده همبستگی قابل‌ملاحظه میان باور دینی و امنیت است و تأثیرات مختلف آن بر ابعاد گوناگون امنیت به‌وضوح مشهود است.نتایج این تحقیق تأکید بر اهمیت باورهای دینی به‌عنوان عامل مؤثر بر ارتقای سطوح مختلف امنیت دارد. این یافته‌ها با ارائه کاربردهای سیاستی و راهبردی، می‌توانند به سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و تعلیم‌وتربیت کمک کنند تا با تقویت باورهای دینی، به بهبود وضعیت امنیتی جامعه بپردازند. تأکید ویژه بر یافته‌های مربوط به امنیت قضایی و اخلاقی به‌عنوان عناصر کلیدی نشان می‌دهد که سیاست‌های مشارکتی در این زمینه ضروری است و توجه به ابعاد اجتماعی و فرهنگی (به‌ویژه در عرصه سیاست‌گذاری فرهنگی) می‌تواند در ارتقای امنیت عمومی مؤثر باشد. https://rc.isu.ac.ir/article_77847.html پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر رهبری فرهنگی بر رفتارهای انحرافی در محیط کار و رفتار شهروندی سازمانی از طریق بی‌نزاکتی در محیط کار انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده‌ها توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) به تعداد 660 نفر تشکیل دادند که از طریق فرمول نمونه‌گیری کوکران تعداد 445 نفر به‌عنوان نمونه از طریق روش نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند. جهت سنجش روایی و پایایی ابزار از سه نوع روایی ابزار روایی محتوایی، روایی صوری و روایی سازه و جهت سنجش پایایی پرسش‌نامه از معیار آلفای کرونباخ استفاده شد. نتایج نشان داد که رهبری فرهنگی بر رفتار شهروندی سازمانی تأثیر مثبت و معناداری دارد و رهبری فرهنگی بر رفتارهای انحرافی در محیط کار تأثیر منفی و معناداری دارد و همچنین نتایج نشان داد که رهبری فرهنگی به‌‌طور غیرمستقیم از طریق بی‌نزاکتی در محیط کار بر رفتارهای انحرافی در محیط کار و رفتار شهروندی سازمانی اثر معنادار داشت. بر‌این‌اساس رهبری فرهنگی می‌تواند رفتارهای انحرافی در محیط کار و رفتار شهروندی سازمانی را پیش‌بینی کند و بی‌نزاکتی در محیط کار نقش مهمی در افزایش رفتارهای انحرافی در محیط کار و کاهش رفتار شهروندی سازمانی دارد. https://rc.isu.ac.ir/article_77798.html امروزه مصرف رسانه و سطح دینداری دانشجویان یکی از موضوعات مورد توجه جامعه‌شناسان و سیاست‌گذاران فرهنگی است؛ برای همین اساس پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان دینداری و میزان مصرف رسانه و نیز سنجش رابطه میان این دو متغیر در میان دانشجویان سراسر کشور انجام شد. در این پژوهش، از الگوواره اثباتی و راهبرد قیاسی بهره گرفته شده است. این پژوهش به‌لحاظ اجرا، به‌روش کمی و پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری تمامی دانشجویان کشور بوده‌اند که تعداد 2060 نفر از آنان با ترکیبی از روش‎های نمونه‌گیری چندمرحله‌ای (منطبق و تصادفی) انتخاب شدند و با ابزار پرسش‌نامه، داده‌های لازم از آنان گردآوری شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که میانگین مصرف رسانه در طول شبانه‌روز حدود 4 ساعت و 10 دقیقه است. طبق نتایج در سطح متوسط میان مصرف رسانه و دینداری در میان دانشجویان همبستگی وجود دارد. این همستگی بسته به اینکه کدام رسانه‌ها بیش‌تر مورد استفاده قرار بگیرد، جهت متفاوتی به خود می‌گیرد؛ به‌این‌ترتیب که میان استفاده از شبکه‌های اجتماعی خارجی، به‌ویژه تلگرام و اینستاگرام که دو رسانه محبوب و با بالاترین میزان استفاده در میان دانشجویان بوده‌اند و میزان دینداری همبستگی منفی وجود دارد و با افزایش استفاده از شبکه‌های اجتماعی خارجی میزان دینداری پایین خواهد بود؛ اما بین مصرف رسانه‌های داخلی و میزان دینداری دانشجویان همبستگی مثبت وجود دارد و با افزایش مصرف رسانه‌های داخلی، میزان دینداری افزایش خواهد داشت. به‌طورکلی، تأثیر شبکه‌های اجتماعی خارجی اندکی بیش از تأثیر شبکه‌های اجتماعی داخلی ارزیابی شد. از‌این‌رو فعالیت رسانه‌ای با تولید محتوای مطابق با ارزش‌های بومی بسیار مهم است. بنابراین نباید فضا و یا میدان رسانه‌ای را به‌لحاظ تولید محتوا به جریان رقیب و مخالف داد و رسالت و فعالیت نهادهای فرهنگی در سطح جامعه و داخل دانشگاه امروزه بیش‌تر از هر زمان دیگری بسیار مهم است. یافته‌های این پژوهش لزوم آسیب‌شناسی و بازنگری در سیاست‌گذاری‌های مربوطه در کشور را به تصویر می‌کشد. https://rc.isu.ac.ir/article_77997.html هدف این پژوهش، واکاوی پیامدهای گسترش هوش مصنوعی برای الهیات اسلامی با تأکید بر ابعاد انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی است. در این مطالعه، از یک طرح ترکیبی کمّی ـ کیفی با رویکرد اکتشافی متوالی استفاده شده است. در بخش کمّی، داده‌ها از طریق یک پرسش‌نامه محقق‌ساخته با ۳۰ مؤلفه و مقیاس پاسخ لیکرت ۵ درجه‌ای از ۳۰ نفر از استادان الهیات و فلسفه اسلامی گردآوری شد. در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ پرسش راهنما انجام گرفت و مصاحبه‌ها به‌صورت صوتی ضبط و سپس متنی شدند. داده‌های کمّی با استفاده از آزمون‌های آماری مناسب t-test) و همبستگی پیرسون) برای سنجش رابطه و تفاوت میان متغیرها تحلیل شدند و داده‌های کیفی نیز بر اساس فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی و استخراج تم‌ها بررسی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی در کنار ایجاد فرصت‌هایی برای تعمیق آموزش دینی، فهم متون و گسترش دسترسی به منابع، پرسش‌های جدیدی را درباره ماهیت فاعل شناسا، مرجعیت معرفتی و ارزش‌های اخلاقی در سنت اسلامی پدید می‌آورد. نتایج همچنین حاکی است که استادان الهیات ضمن اذعان به ظرفیت‌های فناوری، بر ضرورت بازاندیشی در برخی مبانی انسان‌شناسی و معرفت‌شناسی و نیز تدوین ضوابط ارزشی و فقهی متناسب با عصر هوش مصنوعی تأکید دارند. نوآوری اصلی پژوهش در تمرکز هم‌زمان بر الهیات اسلامی و به‌کارگیری روش ترکیبی برای ادغام داده‌های تجربی و تحلیلی است که می‌تواند الگویی برای مطالعات بین‌رشته‌ای آینده در قلمرو دین و فناوری فراهم آورد. https://rc.isu.ac.ir/article_77876.html این مقاله با هدف طراحی الگوی سیاست‌گذاری فرهنگی آموزش­ مجازی دانشگاه با رویکرد آینده­پژوهانه به‌عنوان چهارچوبی نظام‌یافته و عملیاتی به نگارش درآمد. سیاست‌گذاری بر مبنای آینده­پژوهی رویکرد پیش‌دستانه را تقویت می‌کند تا قبل از ایجاد مسئله، شرایط را مدیریت کرده و با ارائه راه­حلی مبتنی بر آراء ذی‌نفعان، احتمال بروز مشکل و بحران به حداقل رساند. دانشگاه یکی از مراکز­ راهبردی در کشور بوده و به‌عنوان نهادی هوشمند، خودتنظیم و خودراهبر راهی جز حرکت به سمت الگوی آینده‌­نگاری راهبردی ندارد. پیشران آموزش ­مجازی، یکی از محرک‌های اصلی الگوواره پایداری در دانشگاه است که به‌عنوان دستیار ­جدی نظام آموزشی سنتی در مدیریت بحران ایفای نقش می‌کند، باوجوداین هویت اجتماعی دانشگاه در نظام آموزش مجازی، نگرانی‌های روزافزونی را نسبت به آینده این نظام در دانشگاه خصوصاً در ­بُعد فرهنگی ـ اجتماعی به‌وجود آورده است. این پژوهش، از نظر هدف، توسعه‌ای ـ کاربردی بوده و ماهیت آن توصیفی ـ اکتشافی است. دراین‌راستا با همراهی پنل خبرگان از طریق مصاحبه عمیق و نیمه‌ساختاریافته، با کمک روش تحلیل تأثیر ساختار متقابل و نرم‌افزار میک­مک پیشران‌های مؤثر شناسایی گردید و ­بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، با­روش SSM (روش سیستم‌های نرم) الگوی سیاست‌گذاری فرهنگی بر اساس تعاملات پیچیده بین عوامل، توجه به ذی‌نفعان متعدد سیستم آموزش مجازی در دانشگاه، تضاد بین جهانی­سازی آموزش مجازی و الزامات فرهنگی ایرانی ـ اسلامی و تغییرات شدید فناوری، طراحی گردید. این الگو براساس الگوی فرایندی، در 5­ مرحله طراحی شده ­است که مرحله اول، پیش‌بینی، تجویز و تصمیم­گیری در مورد سیاست‌های فرهنگی متناسب با نیاز حال و آینده، مرحله دوم، شکل‌‌گیری و انتخاب سیاست‌ها، مرحله سوم، اجرای سیاست‌ها، مرحله چهارم، ارزیابی پسینی سیاست‌ها و مرحله پنجم، تعدیل، اصلاح یا تثبیت سیاست‌ها می‌باشد. این الگو با ­حفظ جامعیت ­نسبی، عقلانیت ­و ­منطق متعارف ­و ­توجه به­ذی‌نفعان، به‌عنوان انگاره‌ای ساده اولاً، حدود و ثغور سیاست‌گذاری در دانشگاه؛ ثانیاً، جایگاه آموزش مجازی در دانشگاه و ثالثاً، متمرکز بر روندها و پیشران‌های مؤثر در حوزه سیاست‌گذاری است. https://rc.isu.ac.ir/article_77877.html حکمرانی فرهنگی از طریق هماهنگی سیاست‌های دولتی، مشارکت نهادهای مدنی و بخش خصوصی، نه تنها هویت ملی را تقویت می‌کند، بلکه زیرساخت تمدنی جامعه را شکل داده و با توسعه دسترسی عادلانه به منابع فرهنگی، شکوفایی فرهنگی و انسجام اجتماعی را محقق می‌سازد. از این رو، برای حکومت‌ها به مثابه راهبردی بنیادین اهمیت ویژه‌ای دارد. با شکل‌ گیری جمهوری اسلامی، حکمرانی فرهنگی در ایران با تأکید بر فرهنگ ایرانی- اسلامی به عنوان چارچوب هویت ملّی و تحقق‌ بخش ارزش‌های انقلابی، دستخوش دگرگونی جدی شد. پژوهش حاضر در نظر دارد گفتمان حکمرانی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران را با بررسی اسناد فرهنگی پیش از انقلاب و برنامه‌های توسعه‌ پس از انقلاب با محوریت برنامه هفتم پیشرفت، تبیین نماید. بدین منظور از روش تحلیل گفتمان لاکلا و موفه استفاده شد. یافته های این پژوهش نشان داد که دال مرکزی در مفصل‌بندی گفتمان حکمرانی فرهنگی جمهوری اسلامی، حکمرانی مکانیکی دینی آرمان‌گرا بوده که مشتمل بر رویکرد اسلامی انقلابی، تصدی‌گری دولتی، بخشی‌نگری و نیز رویکرد حداقلی به عنوان دال‌های شناور آن و سیاست-گرایی دولتی و قاعده‌محوری نیز وقته‌های این گفتمان می‌باشند. در مقابل، گفتمان حکمرانی فرهنگی رژیم پهلوی به عنوان دیگری (غیریت) گفتمان فرهنگی جمهوری اسلامی است. همچنین، رویکرد غرب‌گرایی، دال تهی این گفتمان می‌باشد. https://rc.isu.ac.ir/article_77891.html طبق مدل گلاک و استارک، دینداری نوجوانان شامل ابعاد اعتقادی، مناسکی، عاطفی و پیامدی تحت تأثیر نهادها شکل می‌گیرد، اما جهانی‌شدن و فضای مجازی باعث فاصله بین باور و عمل دینی آن‌ها شده است. هدف این پژوهش ارائه الگویی بومی برای تربیت دینی نوجوانان اصفهان با تمرکز بر مهارت‌های زندگی بود. این پژوهش با استفاده از ترکیب روش‌های کیفی و کمی انجام شد: نمونه کمی شامل ۳۸۲ دانش‌آموز متوسطه به روش تصادفی خوشه‌ای و نمونه کیفی شامل ۸۴ دانش‌آموز با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته به روش نمونه‌گیری هدفمند بود که به‌عنوان نمایندگان گروه سنی نوجوان انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های مهارت‌های زندگی، دینداری، عمل به باورهای دینی و جهت‌گیری مذهبی بودند. یافته‌های کیفی نشان داد که گرایش دینی نوجوانان اصفهانی نتیجه تعامل خانواده، مدرسه و جامعه و شکل‌گیری مهارت‌های زندگی است که ضمن واسطه‌گری بین نهادهای تربیتی و دینداری، به بازتولید ارزش‌ها و نمادهای دینی محلی کمک می‌کند. یافته‌های کمی با تایید یافته‌های کیفی نشان داد مهارت‌های زندگی، به‌ویژه مهارت ارتباطی، رابطه معنادار اما محدود با ابعاد مختلف دینداری دارند. متغیرهای جنسیت، پایه تحصیلی و سن نیز در برخی ابعاد دینداری اثرگذار بودند (01.>p). نتایج ترکیبی حاکی از آن است که مهارت‌های زندگی نقش واسطه‌ای میان نهادهای تربیتی و گرایش دینی نوجوانان دارند، اما میزان واریانس تبیین‌شده محدود بود (0.01>p ؛04.-12.=R2). در نتیجه، گرایش دینی نوجوانان اصفهان محصول تعامل نهادهای تربیتی در بستری بومی است که در آن مهارت‌های زندگی به‌عنوان حلقه واسط، فرآیند درونی‌سازی باورها و تبدیل آن‌ها به عمل دینی را تسهیل می‌کنند. بعلاوه، در الگوی بومی تربیت دینی اصفهان، تمرکز بر آموزش غیرمستقیم مهارت‌های زندگی، تقویت تفکر انتقادی، ارتقای سواد رسانه‌ای و الگوسازی دینی در خانواده، مدرسه و جامعه است. https://rc.isu.ac.ir/article_77894.html سرگرمی و آگاهی‌بخشی دو کارکرد اصلی رسانه‌ها به شمار می‌روند و نسل‌های جدید بیش از پیش با رسانه‌های نوین مثل فیلم و انیمیشن در ارتباط‌اند. در این میان، آگاهی جامعۀ والدین-مربیان از رسانه‌های تصویری که به‌طور گسترده بر شکل‌گیری ارزش‌ها و نگرش‌های کودکان و نوجوانان تأثیر می‌گذارند، ضرورتی انکارناپذیر است. قالب رسانه‌ای انیمیشن با بهره‌گیری از فناوری‌های رایانه‌ای و ابزارهای دیجیتال، توانایی ایجاد شبکه‌ای از معانی چندلایه و پیچیده در قالب پیام‌های رمزگذاری شده را دارد. به همین خاطر این رسانه، با یک قرن قدمت و به پیشگامی شرکت دیزنی (1923-2024)، توانسته تا پیام‌های گوناگونی را به مخاطبان هدف خود، یعنی کودک و نوجوان، منتقل کند. این پژوهش با تمرکز بر نظریات نشانه‌شناسان ساختارگرا، به‌ویژه رولان بارت، معانی پنهان در تولیدات والت دیزنی را در سطوح مختلف دلالتی خوانش و تحلیل کرده و سپس مفاهیم استخراج‌شده را در پرتو مبانی تعلیم‌وتربیت اسلامی مورد بررسی قرار می‌دهد. در مقالۀ حاضر جامعۀ پژوهش شامل تمامی سکانس‌های انیمیشن‌های دیزنی (2013-2023) بوده تا پژوهش در بازۀ ده‌ساله، شامل جدیدترین آثار دیزنی و منتهی به نقطۀ عطف صدسالگی این شرکت، مورد بررسی قرار بگیرد. در ادامه با نمونه‌گیری هدفمند، سکانس‌های دارای نشانه‌های با دلالت‌های ضمنی و اسطوره‌ای، نمونه‌های این تحقیق انتخاب شده‌‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که این انیمیشن‌ها علاوه بر جنبۀ سرگرمی، حاوی مفاهیمی مثل خودشناسی، تلاش فردی، روابط اجتماعی و حفظ محیط زیست بوده که با آموزه‌های دین اسلام هم‌سو هستند. همچنین مفاهیمی مثل روابط نامتعارف، تضعیف حریم والدین، ترغیب به هم‌جنس‌گرایی، تأکید بر مصرف‌گرایی، بی‌توجهی به تاریخ جوامع و نپرداختن به آموزه‌های الهی با مبانی تعلیم و تربیت اسلامی ناسازگارند. https://rc.isu.ac.ir/article_78029.html تبلیغات تجاری در دنیای مدرن پدیده‌ای گسترده است.در روزگار فعلی تبلیغات بازرگانی که بالذات وظیفه ابلاغ و اطلاع رسانی کالا و خدمات به مخاطب را عهده دار بوده،از این رسالت خارج شده و با اخذ ترفندهایی هر چند پیچیده در صدد فروش محصولات به مشتریان است.در این پژوهش که در آن از روش تحقیق کیفی استفاده شده است،ابتدا عدم استقلال حرمت عنوان تدلیس و فرعیت آن به عنواین کذب،اضرار و ایذاء ثابت شده و سپس با اثبات شاخصه های تدلیس بر برخی از این ترفندهای استفاده شده در تبلیغات تجاری جدید که به صورت پنهانی و پیچیده و با بهره‌مندی از نظریات رسانه حوزه تاثیر،سبک زندگی افراد را تغییر میدهند،مفهوم تدلیس دچار توسعه مفهومی می شود.این تغییرات از طریق تغییر در نگرش و سبک زندگی افراد، در تبلیغاتی که در آن مصرف گرایی،مدگرایی،برند گرایی،کالاهای اقساطی،استفاده از برخی موسیقی های خاص در تبلیغات و ... به صورت پنهانی واقع می شود و در تنیجه اولویت‌های ایشان را تغییر داده و نیازهای کاذب و یا نیازهای غیر ضروری را به عنوان نیاز اولیه بازنمایی می‌کنند.مراد از توسعه مفهومی، معنای جدید و عمیق تر از معنای سابق در گستره دنیای مدرن است.شایان ذکر است که در میراث ارزشمند فقهی،این عنوان صرفاً در مواردی خاص از قبیل تدلیس ماشطه،تصریه حیوان و تدلیس در ازدواج که فریب هایی بسیط هستند، مصداق داشته است. توسعه مفهومی عنوان تدلیس دارای نتایجی است که در علم فقه و سیاستگذاری در حوزه های گوناگون نمایان می شود.مواردی از قبیل جاری شدن احکام تکلیفی و وضعی تدلیس، لزوم مقابله حاکمیت با تدلیس‌های در طیف گسترده و مخل نظام معاش افراد جامعه و استفاده از بسط مفهومی تدلیس جهت استفاده به عنوان اصل راهبردی در سیاستگذاری حوزه های گوناگون. وظائف حاکمیت و شیوه برخورد و ریشه‌کن کردن این نوع تدلیس های مخفی در تبلیغات تجاری نیز مورد کنکاش قرار گرفته است. https://rc.isu.ac.ir/article_78030.html شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام با طراحی ساختاری خاص خود، تأثیرات عمیقی بر رفتار، هویت و سلامت روان کاربران دارند. این پژوهش با رویکردی کیفی و با هدف کشف اصول طراحی ساختاری اینستاگرام و تحلیل پیامدهای اخلاقی آن انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده‌ی ساختاری (در ماه‌های مهر تا آذر ۱۴۰۳) و بررسی اسناد رسمی متا، گزارش‌های فنی و پژوهش‌های معتبر علمی (۲۰۱۸–۲۰۲۵) گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون استقرایی (با نرم‌افزار MAXQDA 2022) و مرور نظام‌مند ادبیات، تحلیل شدند. یافته‌ها حاکی از وجود ۷ مضمون فراگیر (قوانین طراحی) و ۴۸ مضمون سازمان‌دهنده (اصول طراحی) است که مهم‌ترین آن‌ها شامل «برجسته‌سازی محتوای جذاب و پرطرفدار»، «تشویق به ماندگاری در نرم‌افزار»، «آزادی نسبی محتوا و هویت»، و «پیشنهاد محتوا بر اساس رصد رفتار کاربر» می‌باشد. تحلیل آسیب‌شناختی نشان می‌دهد که این اصول، از سه مسیر مستقیم بر تولیدکنندگان محتوا، غیرمستقیم از طریق محتوای تولیدشده بر مصرف‌کنندگان، و مستقیم بر مصرف‌کنندگان، منجر به آسیب‌های اخلاقی گسترده‌ای از جمله تولید محتوای سطحی و غیرواقعی، گسترش اخبار جعلی، کاهش عمق فکری، اعتیاد به مصرف محتوا، ایجاد حباب فیلتر، تضعیف ارزش‌های اخلاقی و افزایش رفتارهای ناسالم می‌شوند. نتایج این پژوهش بر ضرورت «طراحی اخلاق‌محور» (Ethics by Design) در پلتفرم‌های اجتماعی تأکید دارد و هشدار می‌دهد که بدون بازنگری در اصول ساختاری، توسعه‌ی آینده‌ی این فضاهای دیجیتال، بحران‌های روانی و اجتماعی را تشدید خواهد کرد. https://rc.isu.ac.ir/article_78049.html بازی‌های رایانه‌ای امروز به یکی از درگیرکننده‌ترین رسانه‌های مورد استفاده نوع بشر تبدیل شده‌اند. آمارها تحول رو به رشد استفاده از این رسانه را نشان می‌دهند. یکی از عناصر مهم و موثر در بازی‌های رایانه‌ای، داستان و روایت است که به وضوح در بازی‌های داستان‌محور استفاده شده است. پژوهش حاضر به دنبال ردیابی منازل سفر قهرمان کریستوفر ووگلر در داستان و دگرگونی‌های ناشی از ورود این الگوی روایی سینمایی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و با دستوالعمل کدگذاری با استفاده از نرم افزار MaxQDA و به صورت «هدایت شده» از بازی‌های بزرگ و اثرگذار جهانی (خدای جنگ: رگناروک) و ایرانی (فرزندان مورتا و سفیر عشق) صورت پذیرفته است. مقاله حاضر نشان می‌دهد که الگوی روایی سفر قهرمان کریستوفر ووگلر که سابقاً در داستان‌نویسی سینما مورد استفاده بوده، در بازی‌های ویدیویی داستان‌گو و روایت‌محور نیز استفاده شده است. اگرچه برخی مراحل این الگوی روایی حذف، تغییر یا میان چند شخصیت تقسیم شده‌اند، ساختار کلی آن همچنان حفظ گردیده است. در نتیجه، در برخی بازی‌ها نظیر خدای جنگ سفر قهرمان به «سفر قهرمانان» بدل شده و چندین سفر برای چند قهرمان به صورت موازی روایت می‌گردد وهمچنین در آثاری مانند فرزندان مورتا ویژگی‌های قهرمانی میان چند شخصیت توزیع می‌شود، در بازی سفیر عشق نیز برخی مراحل حذف شده‌اند. در تحلیل این بازی‌ها نشان داده شد که الگوی سفر قهرمان کریستوفر ووگلر می‌تواند در ایجاد جذابیت‌ موثر بوده و حتی الگوهای توسعه‌داده‌شده اثرگذارتر بوده است. https://rc.isu.ac.ir/article_78089.html گسترش شتابان هوش مصنوعی و نفوذ روزافزون آن در ساحت‌های مختلف زندگی انسانی، در کنار غلبه رویکردهای عرفی و کارکردگرایانه در اخلاق این فناوری، موجب بروز چالش‌هایی اساسی در نسبت میان فناوری، کرامت انسانی، مسئولیت اخلاقی و مبانی معرفتی شده است. این پژوهش با هدف مقایسه مبانی اخلاقی هوش مصنوعی و تطبیق آن با اصول انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی اسلامی انجام شده است و به روش اسنادی و تطبیقی–تحلیلی صورت پذیرفته است. داده‌ها از اسناد و منابع مرتبط داخلی و خارجی گردآوری و با بهره‌گیری از روش بردی در چهار مرحله توصیف، تفسیر، هم‌جواری و مقایسه تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان داد که مبانی اخلاق هوش مصنوعی، اصول انسان‌شناختی اسلامی و اصول معرفت‌شناختی اسلامی، علی‌رغم شکل‌گیری در حوزه‌های متمایز فناورانه، فلسفی و الهیاتی، در سطح ارزش‌های بنیادین دارای هم‌پوشانی‌های معنادار و در عین حال تفاوت‌های ساختاری هستند. نتایج تطبیق حاکی از آن است که هر سه چارچوب بر محوریت انسان، نفی تقلیل‌گرایی، تأکید بر کرامت، اختیار، عقلانیت و مسئولیت اخلاقی و نیز توجه به عدالت، خیر جمعی و پیشگیری از آسیب تأکید دارند. در عین حال، تفاوت‌ها عمدتاً در مبانی نظری و غایت‌شناختی آشکار می‌شود؛ به‌گونه‌ای که اخلاق هوش مصنوعی عمدتاً رویکردی عرفی، کاربردمحور و ناظر بر حکمرانی فناوری دارد، در حالی که اصول انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی اسلامی با تکیه بر مبانی الهیاتی و فلسفی، بر شأن وجودی انسان، هدایت اخلاقی معرفت، حکمت و معنا‌مندی کنش و علم تأکید می‌کنند. برآیند این یافته‌ها نشان می‌دهد که تلفیق و تعمیق مبانی اخلاق هوش مصنوعی در پرتو اصول انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی اسلامی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری الگویی بومی، انسان‌محور و ارزش‌مدار برای توسعه و به‌کارگیری مسئولانه هوش مصنوعی باشد. https://rc.isu.ac.ir/article_78092.html زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین ابعاد ارتباطات میان‌فردی در سیره معصومینعلیهم‌السلام انجام شده است تا مبانی معرفتی، اصول اخلاقی و روش‌های عملی آن را آشکار سازد. مطالعات پیشین در این حوزه عمدتاً به توصیف بخشی از رفتارهای ارتباطی معصومین علیهم‌السلام پرداخته و فاقد چارچوبی نظام‌مند برای تحلیل میان‌فردی بوده‌اند. روش پژوهش: این تحقیق با رویکرد فراترکیب کیفی انجام شده است. در این راستا، ۷۵ مقاله علمی منتشرشده در نشریات معتبر حوزه ارتباطات و سیره، طی فرایندی نظام‌مند انتخاب و با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد سیره ارتباطی معصومین واجد نظامی منسجم از مبانی معرفتی، اصول اخلاقی و روش‌های عملی در تعامل انسانی است. مبانی این سیره بر عقلانیت هدایت‌گر، کرامت ذاتی انسان، محبت، عدالت و نیت الهی در کنش ارتباطی استوار است. اصول آن شامل ادب گفت‌وگو، انصاف، صداقت، حلم و مرزبندی حق و باطل است. در سطح روش نیز، معصومین از راهبردهایی چون گفت‌وگو و اقناع عقلانی، آموزش غیرمستقیم تربیتی، استفاده از نشانه‌های غیرکلامی، مدیریت موقعیت و ارتباط اصلاحی در تعارض بهره برده‌اند. سه خوشه‌ی اصلی مضامین عبارت‌اند از: (۱) تربیت، سبک زندگی و اخلاق خانوادگی و اجتماعی؛ (۲) شیوه‌های احتجاج و بنیان‌های نظری آن؛ و (۳) مواجهه با ادیان و انحرافات دینی. https://rc.isu.ac.ir/article_78124.html تشکل‌های دینی مردمی با ایجاد فضای امن و توانمندساز، نقش مهمی در جذب دینی دختران جوان دارند. این پژوهش با هدف شناسایی الگوی جذب دینی در گروه فرهنگی-مذهبی فانوس اصفهان انجام شده است. سؤال اصلی پژوهش این است: الگوی مورد استفاده فانوس بر چه مؤلفه‌هایی استوار است و چگونه دختران جوان را به مشارکت دینی جذب می‌کند؟ پژوهش با رویکرد کیفی و روش مطالعه موردی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۶ نفر (شامل ۱۲ عضو کادر، ۱۵ دختر شرکت‌کننده و ۹ والدین)، مشاهده مشارکتی در ۲۴ جلسه از برنامه‌های گروه، و تحلیل ۱۷ سند داخلی و ۲۳۶ پست شبکه‌های اجتماعی گردآوری شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند، گلوله برفی و حداکثر تنوع انجام گردید. داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمون (براون و کلارک، ۲۰۰۶) در سه مرحله کدگذاری توصیفی، تفسیری و یکپارچه‌سازی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد الگوی جذب دینی فانوس بر نه مضمون کلیدی استوار است: محوریت ارزش‌های دینی، تقید به فضایل اخلاقی، اعتمادسازی، مشارکت جمعی، توانمندسازی مخاطب، پاسخگویی به نیازهای مخاطب، مخاطب‌محوری، جدیت در اجرا و رهبری همدلانه. این مضامین در تعامل با یکدیگر، فرآیندی مشارکتی و غیرتحمیلی را شکل می‌دهند که به جذب پایدار و تأثیر بر نگرش دینی دختران می‌انجامد. محدودیت‌های پژوهش شامل عدم تعمیم‌پذیری نتایج مطالعه موردی و احتمال سوگیری تفسیری ناشی از حضور طولانی پژوهشگر در میدان است. این مدل می‌تواند برای بازطراحی برنامه‌های جذب دینی در سایر تشکل‌های فرهنگی-مذهبی مورد استفاده قرار گیرد.